گسل درونه (گسل کوير بزرگ) :

گسل درونه (ولمن، 1966) يا گسل کوير بزرگ (اشتوکلين، 1973)، حدود 700 کيلومتر طول دارد که از نايين، در يک راستاى شمال خاورى – جنوب باخترى تا ناحيه درونه در جنوب باخترى کاشمر ادامه دارد و از درونه، با يک روند خاورى – باخترى، با خميدگى به سمت جنوب، تا مرز افغانستان ادامه مي‎يابد  به نظر مي‎رسد گسل درونه ادامه گسل خاورى – باخترى هرات افغانستان است. از آنجا که جابه‎جايى دو گسل درونه و هرات در حدود 100 کيلومتر است، به نظر مي‎رسد حرکت چپگرد گسل هريرود باعث جدايى و جابه‎جايى اين دو گسل شده است.

در امتداد اين گسل، بلوک‎ها به دو صورت چپگرد و راستگرد حرکت کرده‎اند ولى بدون شک يکى از آخرين حرکت‎هاى آن از نوع راستگرد است. برخى از زمين‎شناسان، گسل نايين  –بافت را دنباله گسل درونه دانسته‎ و بر اين باورند که اين گسل، در حقيقت يک گسل کاتانگايى با روند شمالى   – جنوبى  است که بعدها در اثر حرکت کوهزايى کالدونى تغيير جهت داده است که اين نظر نياز به بازنگرى دارد.

اگر برای يک سال برنامه‌ريزی مي‌كنيد گندم بكاريد، اگر می‌خواهيد برای ده سال برنامه‌ريزی كنيد درخت بكاريد و در صورتيكه براي يک عمر برنامه‌ريزی مي‌كنيد انسان تربيت كنيد.

" كوان‌تسو فيلسوف چينی "

  معدن خاک صنعتی مکی

موقعیت جغرافیایی: این معدن تقریباً در 30 کیلومتری شمال کاشمر در بخش کوهسرخ قرار می‌گیرد. جهت دستیابی باید به سمت شمال در مسیر جاده کوهسرخ- نیشابور ادامه راه داده و پس از رسیدن به روستای مکی به سمت جنوب شرقی حدود 3 کیلومتر جاده خاکی را طی نموداین منطقه  ولکانوسدیمنتری بوده که از شمال به سمت جنوب با تشکیلات آذرین ریولیت و آندزیت شروع و در ادامه سنگهای پیروکلاستیک رخنمون دارد. آلتراسیون در سنگهای پیروکلاستیک که بیشتر شامل توفها و آندزیت و آندزیت پورفیری است، موجب تشکیل ذخیره کائولین شده است.

  معدن سنگ آهن سیاه كوه

موقعیت جغرافیایی: این معدن در فاصله حدود 30 كیلومتر شمالغرب كاشمر واقع گردیده است و جهت دسترسی به آن می‌توان از ریوش(جاده كاشمر- نیشابور) پس از طی كردن حدود 23 كیلومتر و عبور از روستاهای طرق و كریز و 5/5 كیلومتر راه فرعی ، معدن به منطقه مورد نظر دست یافت.

تركیب كانی شناسی: شامل مگنتیت، هماتیت، می باشد .

اینمنطقه از سنگهای رسوبی و آذرین (ولكانیكی درحد توف و آندزیت. كانی‌های آهن دار (عمدتاً مگنتیت ) در درز و شكاف‌ها دیده می‌شود.

معدن خاک صنعتی تنور جه

موقعیت جغرافیایی: این معدن در بخش کوهسرخ روستای تنورچه قرار دارد. محدوده مورد نظر در 3 تا 4 کیلومتری شرق تا جنوب شرقی روستا واقع گردیده است .

زمین‌شناسی: واحدهای سنگی منطقه شامل توف برشی سفیدرنگ، ایگنمبریت، لاپیلی، توف و توفهای ماسه‌ای به رنگ سبز می‌باشد. سنگهای نفوذی در حد گرانیت و گرانودیوریت به ویژه در غرب منطقه رخنمون دارند. روند شکستگی‌ها و گسلهای عمدتاً شمالی- جنوبی بوده و آثار کانی‌زائی مس نیز در بعضی نواحی یافت می‌شود

مرمریت سنجدک

معدن سنجدک از کیفیت و ذخیره بسیار خوبی برخوردار است. سنگ این معدن که در سطح استان و کشور به سنگ بیژنی معروف است و بخش عمده­ای از محصولات این معدن به خارج از کشور صادر می­گردد.

موقعیت جغرافیایی: 151 کیلومتری جنوب غرب نیشابور، 60 کیلومتری غرب ریوش

  نقره- مس – طلا منطقه کلاته تیمور

در شمال روستای کلاته تیمور دارای ناهنجاری ژئوشیمیائی مس با عیار 150-100 پی پی ام می باشد. در نواحی جنوب و شرق این روستا نیز در حد 60 تا 100 پی­پی­ام مس در رسوبات رودخانه­ای گزارش شده است. عنصر طلا نیز بویژه در غرب و تا حدی در جنوب روستای کلاته تیمور ناهنجاری در حد 80-30 پی­پی­بی را نشان می­دهد.

نتایج اولیه حاکی از پتانسیل­های بالای منطقه بویژه به لحاظ کانیهای با ارزش فلزی است.

آنومالی نقره با بیش از 1200 پی پی­بی در رسوبات رودخانه­ای بویژه در نواحی غرب تا جنوب غرب روستای کلاته تیمور، از دیگر ویژگیهای ژئوشیمیائی این منطقه به شمار میرود که احتمال وجود کانی سازیهای با ارزشی از این عنصر را در منطقه قوت می­بخشد.

محدوده کاني سازي شده کلاته چوبک – چلپو

در 18 کيلومتري بخش ريوش و در 48 کيلومتري شمال شهر کاشمر قرار دارد. منطقه مورد مطالعه در بخش شمالي زون ايران مرکزي قرار دارد. کاني سازي در محدوده هاي آلتره، عمدتا بصورت تظاهر رگ و رگچه هاي استوک ورک مانند کلسيتي و ندرتا سيليسي حاوي آثار و اورپيمنت و گچ ثانوي است. که ضخامت اين رگه ها اکثرا از 10 تا 30 سانتي متر با گسترش ده تا چند ده متر متغير مي نمايدذخيره کانسار آنتي موان چلپو يک کانسار کوچک است.

۱. بيرونيت( Birunite ): سيليكات كلسيم و كربنات كلسيم آب‌دار

اين كاني در سال 1957 ميلادي كشف و به افتخار دانشمند ايراني، ابوريحان بيروني نام‌گذاري شد تا بزرگ‌داشتي بر پژوهش‌هاي وي درباره‌ي كاني‌ها و سنگ‌ها باشد.

2. آويسنيت( Avicennite ): اكسيد تاليوم و آهن

اين كاني در سال 1958 ميلادي كشف شد و به افتخار دانشمندايراني، ابن سينا، نام‌ گذاري شد. ابن سينا نخستين طبقه‌بندي كاني‌ها را در كتاب شفا آورده است.

3. تالمسيت( Talmessite ): آرسنات آبدار كلسيم، منيزيم و باريوم)

اين كاني را باريان و هرپن در سال 1960 در معدن قديمي تالمسي در كنار دهي به همين نام در انارك يزد كشف كردند و نام اين معدن را بر آن گذاشتند. اين كاني ويژگي فاوئورسان دارد و رنگ آن بي‌رنگ تا سبز مي‌شود.

4. ايرانيت( Iranite ): كرومات سرب آبدار

اين كاني را باريان و هرپن در سال 1963 در يكي از معدن‌هاي قديمي سه‌برز در شمال غربي انارك كشف كردند و نام ايرانيت را بر آن نهادند. اين كاني زرد زعفراني و داراي جلاي شيشه‌اي، در پيرامون نايبندان نيز يافت مي‌شود.

5. خونيت( Khuniite ): كرومات سرب، روي و مس

اين كاني را اديب و اتمان در سال 1970 ميلادي در معدن قديمي خوني در شمال انارك كشف كردند. اين كاني به كاني ايرانيت شباهت زيادي دارد، اما رنگ زرد آن به قهوه‌اي گرايش دارد.

6. اناركيت( Anarakite ): كلريد بازي روي و مس

اين كاني را اديب و اتمان در سال 1972 در انارك كشف كردند و نام همين بخش را بر اين كاني سبز رنگ نهادند.

7. خادميت( Khademite ): سولفات بازي و آبدار آلومينيوم

اين كاني را باريان، برتلون و صدرزاده در ساغند يزد كشف كردند و به افتخار نصرالله خادم، رياست آن زمان سازمان زمين‌شناسي ايران، نام‌گذاري كردند

سنگ های دوران های مختلف زمین شناسی از جمله پالنوزوئیک مزوزوئیک و سنوزوئیک در منطقه کوهسرخ بیرون زدگی دارند .

در مسیر جاده 30 کیلومتری کاشمر به ریوش عمده سنگ ها مربوط به کمان ماگمایی ترسیر شمال گسل درونه می باشد که گسترش خاوری باختری دارد . این مجموعه ابتدا به صورت توده های گرانیت و گرانودیوریت ترشیاری شمال کاشمر آغاز می شود
و سپس به سنگهای آندزیت ـ پیروکسن آندزیت و آندزیت بازالت تبدیل می شود . در نزدیک روستای مکی عمدتاً شامل توف ریولیتی و توف آندزیتی همراه با لاپلی و آگلومرا تبدیل می شود توف ها در این منطقه همراه با درز و شکستگی های ناشی از عملکرد گسل ریوش و همچنین محلول های داغ موجب دگرسانی و ایجاد کانی های غیر فلزی از جمله معدن کائولن مکی شده است .

گسل ریوش مهم ترین گسل منطقه با سن ائوسن منشعب از گسل درونه می باشد .

در شمال شهر ریوش در پیشانی گسل ریوش مجموعه ای از آهک های کرتاسه به صورت ارتفاعات بلند بیرون زدگی دارد .

در همین منطقه مجموعه از سنگ های پالئوزوئیک به صورت محدود از جمله ماسه سنگ لالون و آثار زغالی هم ارز سازند شمشک به چشم می خورند .

آهک های پرمین و کرتاسه در شمال غربی منطقه پتانسیل مناسبی در زمینه سنگ های ساختمانی از جمله معادن مرمریت سنجدک و داغی را ایجاد نموده است . در شمال غرب منطقه محدوده اوندر بیرون زدگی سنگ های مربوط به سنوزوئیک همراه با ماکروفسیل های نومولیت گاستروپود و پلسی پود به چشم می خورد .

در شمال روستای خرو واحدهای افیولیتی ، پریدوتیت و هارزبورژیت سرپانتینی شده بستر مناسبی را برای زایش کرومیت فراهم نموده است . در جنوب روستای کریز سنگ های آذرین ترتسیر ذخیره ای از سنگ آهن با کانی سازی مانیتیت به چشم می خورد .

پادگان های آبرفتی محدوده ریوش تا ایور به صورت تپه هایی با ارتفاع کم بستر مناسبی را جهت کشت باغات دیم در منطقه فراهم نموده است .